Van de bergen tot de zee

De ontdekking van Frans-Vlaanderen

 

De Noord-Franse Westhoek is een fietsknooppuntennetwerk rijker. Nu kunnen we de Frans-Vlaamse heuvels en de Leievallei via knooppunten tot in alle uithoeken verkennen. Het netwerk sluit perfect aan op Vlaanderen. Authenticiteit is in deze warme Noord-Franse regio een sleutelbegrip. Je ziet het aan de vele musea over erfgoed in de pittoreske dorpen en de mooi gerestaureerde boerderijen midden de uitgestrekte akkers.

Praktische info

  • Afstand: 45 km
  • Start en gratis parking: Station Bailleul, Avenue de la Libération, Bailleul. Fiets via de Rue de la Gare naar het centrum waar je inpikt op het knooppuntennetwerk

Volg knooppunten: 96 – 02 – 45 – 43 – 80 – 52 – 54 – 53 – 50 – 49 – 14 – 87 – 91 – 88 – 92 – 86 – 85 – 83 – 75 – 70 – 02 – 96
Even afwijken:
- Tussen knooppunten 54 en 53 naar ‘Le Musée de la Vie Rurale’ in Steenwerck.
- Tussen knooppunten 88 en 92 naar centrum Merris.

Lodewijk XIV voerde eind 17e eeuw een reeks raids uit op Vlaanderen. Zijn onderbetaalde soldaten trokken al plunderend naar Gent. Het resultaat was dat Frans-Vlaanderen voorgoed bij Frankrijk werd ingelijfd.

Je zou kunnen denken dat die Vlaamse identiteit nog steeds gekoesterd wordt. Het schemert alleszins door in de straatnamen, namen van dorpen, familienamen en in opschriften als ‘Auberge flamande’, ‘gourmand flamand’ enzovoort. In feite staat die ‘flamand’ niet zozeer voor ‘Vlaanderen’ als wel voor ‘Frans-Vlaanderen’. Het Frans-Vlaams is een omgangstaal geworden. Het is die Frans-Vlaamse identiteit die zich in de Franse Westhoek in de cultuur heeft genesteld.

Kopie van Brugge

Belle is een lakenstad geweest in de middeleeuwen, net als veel andere Vlaamse steden. Die rijkdom wekte afgunst, vooral bij de Franse koningen die de stad meermaals kwamen plunderen. Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd de stad compleet verwoest. Nadien werd Belle heropgebouwd in neo-Vlaamse stijl, te herkennen aan de vele trapgevels. De architecten namen Brugge als voorbeeld en kopieerden er verschillende huizen. Nu is Belle een bedrijvige stad met toffe winkelstraten, leuke terrasjes en bijzondere musea. De bekende Franse cineast Bruno Dumont is hier geboren en gebruikt Belle vaak als decor, zoals met ‘La Vie de Jésus’ uit 1997.

Belle ligt op een natuurlijke heuvel. We dalen af langs de immense gemeentelijke begraafplaats die sinds eind 18e eeuw alsmaar verder uitbreidt. We bevinden ons meteen in het groen en passeren zelfs een beschermd vogelreservaat. Op de fietssnelweg langs de spoorweg hebben we de wind mee. Heerlijk!

De Sint-Jan-De-Doperkerk van Steenwerck met zijn merkwaardig dak is al van ver te zien. We cirkelen rond de gemeente en volgen een onverhard pad. Meteen bevinden we ons midden de uitgestrekte akkers. De straatjes zijn hier amper breed genoeg om een auto te laten passeren.

Museum van het landelijk leven, Steenwerck

In het ‘Musée de la vie rurale’ wordt de landbouw van de eerste helft van de 20ste eeuw in de kijker gezet. Dit is de periode waarin werd overgegaan van de handenarbeid op machines. De tentoonstelling telt meer dan 3.000 originele voorwerpen, verdeeld over dertig scènes. Het museum werd ingericht als een traditionele boerderij. Op deze plek wordt al sinds de middeleeuwen aan landbouw gedaan. De gebouwen zijn een reconstructie, want de originele boerderij werd in de Eerste Wereldoorlog compleet verwoest.

Het museum is elke zondagnamiddag gratis toegankelijk. In juli, augustus en september is het museum elke namiddag open. Op weekdagen en zaterdag betaal je € 3,5 toegang. Groepen kunnen het hele jaar door een bezoek reserveren.

Rue du Musée 49, Steenwerck. Info: +33 (0)3 28 50 33 80 en www.musee-steenwerck.com

Le Grand Beaumart British Cemetery is één van de drie Britse begraafplaatsen in Steenwerck met gesneuvelden uit de Eerste Wereldoorlog. Van de 553 gesneuvelden werden er 252 niet geïdentificeerd. Het geeft te kennen hoe zwaar de gevechten hier geweest zijn tijdens het lenteoffensief van de Duitsers in 1918.

We draaien het mooie gehuchtje ‘Le Steen’tje’ links op, je kan niet anders dan het met een verkleinwoordje te schrijven als je door het centrumpje fietst. Het weidse landschap rond Steen’tje valt op. Vanuit deze hoek hebben we een prachtig zicht op het hoger gelegen Belle.

Wat ook opvalt, is de stilte. Enkele weidevogels zorgen voor een fluitconcert rond één van de talrijk tussen de weiden staande kapelletjes. Zelfs de hogesnelheidstrein hadden we niet horen aankomen.

Oversteekplaats voor koeien

Het centrum van Outtersteene is geasfalteerd, een verademing na de vele straatjes waar het lijkt alsof er net een tank is over gereden. In de Rue du abbé Debacq gaat het gezwind bergaf.

Aan knooppunt 88 gaan we rechtdoor in de Rue du docteur Maréchal naar het centrum van Merris. We fietsen er rond de Sint-Laurentiuskerk en nemen dan de Rue de Strazeele weg van het centrum. Fiets rechtdoor aan het kruisbeeld op de hoek met de Haegstraete. Het kruis is een kopie van het kruis op de Sint-Pietersbasiliek van Rome en werd in 1936 tijdens een massaprocessie op dit kruispunt geplaatst.

Een boer laat zijn koeien in de weide. We moeten even wachten terwijl hij de straat met een draadje afzet. Tip! Zeg tegen iedereen vriendelijk ‘bonjour’, dat stellen ze hier in de warme Westhoek enorm op prijs.

Elk dorp een feestpaleis

We dwarsen Meteren en zetten via een prachtige fietsstraat omzoomd door hagen koers naar Sint-Janskappel. Naast de Sint-Jan-De-Doperkerk werd een mooi voorbeeldtuintje aangelegd. Aan de overkant van de straat bevindt zich in het voormalige gemeentehuis een museum over schrijfster Marguerite Yourcenar (1903 – 1987) die hier haar kinderjaren doorbracht.

Museum Marguerite Yourcenar

In het oude gemeentehuis van Sint-Janskappel werd een museum ingericht die hulde brengt aan de beroemdste inwoonster. De schrijfster Marguerite Yourcenar (1903 – 1987) woonde als kind in het familiekasteel op de Zwarteberg tot 1913. Toen heette ze nog Marguerite Cleenewerck de Crayencour. Haar moeder was Belgische, haar vader Fransman. De halfbroer van Marguerite kreeg trouwens in 1925 de Belgische nationaliteit.

De auteur van talloze literaire parels woonde bijna haar hele leven in Amerika, maar kwam graag terug naar deze streek. Toen ze – een jaar na de opening – het museum in Sint-Janskappel bezocht, schreef ze in het gastenboek ‘Avec le très grand plaisir de me retrouver chez moi’. Ze was trouwens verknocht aan Frans-Vlaanderen en kwam er vaak op vakantie. Al in Amerika wonend schreef ze in een van haar romans “... Bergen die men elders heuvels zou noemen, de Kasselberg, in het noorden voortgezet door de viervoudige golf van het Vlaamse heuvelland, de Katsberg, de Kemmelberg, de Rodeberg en de Zwarteberg, welke laatste ik meer van nabij ken dan de andere omdat ik daar als kind heb gewoond, verrijzen als bulten op deze lage gebieden...”.

In het museum is een hele zaal gewijd aan haar kindertijd. Ook haar literair werk komt er uitgebreid aan bod. Vanaf het museum kan je een Hyacintenpad (6 km) volgen naar het park en de villa ‘Marguerite Yourcenar’ op de Zwarteberg.

Open van woensdag tot en met zaterdag, telkens van 14.30 uur tot 16.30 uur en op zondag van 15.30 uur tot 17.30 uur. Toegang kost 3 euro.

Rue Marguerite Yourcenar 55, Sint-Janskappel. Info: +33 (0)3 28 42 20 20 en www.museeyourcenar.fr

Op het hoogste punt in de Groenestraete genieten we van het uitzicht. Rechts strekt zich de vallei van het Houtland – zo wordt deze streek ook wel genoemd – uit. Links ligt de Katsberg, te herkennen aan de hoge zendmast op de flank. Voor ons domineert de Zwarteberg. Na een heerlijke afdaling en een lichte klim bereiken we Belle waar we een terrasje op de markt opzoeken.

Museum Benoît Depuydt

In het centrum van Belle staat een prachtig herenhuis volgestouwd met Frans-Vlaamse kunst. In dit gratis toegankelijk stadsmuseum kan je lang ronddwalen. Je vindt er zowel dieren op sterk water als prachtige schilderwerken van de school van Belle. Een rariteitenkabinet of een kunstmuseum? We moeten je het antwoord schuldig blijven. Feit is wel dat de sterk gevarieerde en omvangrijke collectie iedereen aanspreekt.

Het was griffier Benoît De Puydt die in 1859 zijn collectie aan de stad Belle naliet. Het bestond uit tal van Frans-Vlaamse kunstwerken, maar ook uniek porselein uit China en Japan en heel wat Europese kunst. Doorheen de jaren is het Museum Benoît De Puydt uitgegroeid tot de schatbewaarder van de Frans-Vlaamse cultuur van de 15e tot de 20e eeuw. Aanrader!

Het museum is elke namiddag gratis toegankelijk van 14u tot 17u30.

Rue du Musée de Puydt 24, Belle. Gesloten op dinsdag. Info: +33 (0)3 28 49 12 70 en www.musees-bailleul-bergues.com

LEKKERS ONDERWEG:
  • Le Bistrot de Tonton

Frans-Vlaanderen op je bord. In dit gezellige restaurant op de hoek van het kerkplein in het pittoreske dorpje Merris eet je de lekkerste lokale gerechten, bereid met dagverse producten. De uitgebreide bierkaart biedt ook lokale bieren zoals Anosteké en Angelus.

Place de l’Eglise 29, Merris. Gesloten op maandag. Info: +33 (0)3 28 42 72 00 en www.lebistrotdetonton.fr

  • Petit Saint-Georges

Lekkere snacks en uitgebreide dessertkaart. In Petit Saint-Georges worden alle gerechten bereid met lokale producten. De zaak beschikt over een uitgebreide bierkaart en biedt ook een proefplankje aan voor wie graag eens iets nieuws probeert.

Rue Nationale 53, Meteren. Gesloten op zaterdag en zondag. Info: +33 (0)3 28 49 12 22

  • Estaminet La Maison Commune

In een gezellig kader in het centrum van Sint-Janskapel geniet je van lokale specialiteiten, zoals potjevleesch. Het restaurant beschikt over een zonneterras. Je kan er ook volksspelen beoefenen. De uitgebreide dessertkaart zal ongetwijfeld de lekkerbekken bekoren.

Rue de Bailleul 80, Sint-Janskappel. Gesloten op maandag. Info: www.la-maison-commune-saint-jans-cappel-59270.zenchef.com

 

LOGIES OP DE ROUTE
  • Belle Hotel

Driesterrenhotel in het centrum van Belle. De kamers zijn comfortabel ingericht. Sommige kamers zijn ook geschikt voor jonge gezinnen. ’s Morgens staat een uitgebreid ontbijtbuffet klaar. Er is een gratis, bewaakte parking beschikbaar.

Rue de Lille 19, Belle. Info: +33 (0)3 28 49 19 00 en www.bellehotel.fr

  • Gîte rural le dome

Deze koepelvormige vakantiewoning werd helemaal ecologisch gebouwd en ingericht. De woning biedt plaats aan negen personen. Je zit meteen tussen het groen en vlakbij wandel- en fietsroutes.

Rooiestraete 420, Bailleul. +33 (0)6 86 27 98 34

  • Herbes Folles

Hier kan je zowel een vakantiewoning als een kamer met ontbijt boeken. Herbes Folles is een oase van rust bij een melkveebedrijf. Je kan er gratis fietsen gebruiken om de streek te verkennen.

Rue de la Philippoterie 16, Steenwerck. Info: +33 (0)6 86 47 08 41 en http://herbes-folles.fr

 

NOG MEER TIPS VOOR EEN DAGJE FRANS-VLAANDEREN

BESTEL NU JOUW FIETSNETWERKKAART LEIEVALLEI & FRANS-VLAAMSE HEUVELS